Haftalık yemek menüsü: dolaptakinden plan, israfı azaltmak

Haftalık yemek menüsü nasıl hazırlanır? Tarif kitabından değil buzdolabından başlatırsan hem alışveriş listen kısalır hem çöpe giden sebze azalır. Yöntem basit: pazar akşamı dolabı aç, önce bozulacak olanları yaz, bu malzemelerle üç akşam yemeği planla, kalan günleri sonra doldur. Tarif araçları burada işe yarar: elindeki malzemeyi söylersin, sana yemek ve eksik malzemeleri verir.

Haftalık menü neden dolaptan başlamalı?

Haftalık menü dolaptan başlamalıdır, çünkü israfın büyük kısmı evde, alınıp kullanılmayan yiyecekten doğar. Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın 2024 Gıda İsrafı Endeksi raporuna göre dünyadaki gıda israfının yüzde 60'ı hanelerde oluşuyor. Kişi başı hane israfı yılda ortalama 79 kilogram.

Tariften başlayan bir plan, her yemek için yeni malzeme ister. Pazartesi için alınan maydanozun yarısı, çarşamba için alınan ıspanağın bir kısmı buzdolabında kalır. Dolaptan başlayan bir plan ise önce elindekini kullanır, yalnız eksikleri alır. Rapor UNEP Food Waste Index Report 2024 sayfasında.

Pazar akşamı yirmi dakikada plan nasıl yapılır?

Planı dört adımda yaparsın. Buzdolabını ve kileri aç, her şeyi yaz ya da fotoğrafla. Önce iki üç gün içinde bozulacakları işaretle: yeşillik, açılmış yoğurt, olgun domates. Bu malzemelerle haftanın ilk üç akşamını planla. Eksik kalanları alışveriş listesine yaz ve haftanın geri kalanını bu alışverişle doldur.

Sıra önemli. Dayanıklı malzemeler (bakliyat, makarna, dondurulmuş sebze, kuru soğan) haftanın sonuna kalır, çünkü beklerler. Taze olanlar başa gelir. Böylece cuma akşamı buzdolabında bozulmuş bir şey bulmazsın.

Tarif aracı bu plana nasıl yardım eder?

Tarif aracı elindeki malzemelerden yemek önerir ve eksik olanları ayrıca listeler. Buzdolabının fotoğrafını çekersin, malzemeleri yazarsın ya da ikisini birden verirsin. Karşılığında bir tarif künyesi gelir: süre, kişi sayısı, zorluk, kullanılan malzemeler ve eksik malzemeler. Eksik listesi alışveriş listenin ilk satırlarıdır.

Dolapta ne var aracında fotoğraf ile malzeme listesini birlikte vermek en iyisidir; araç fotoğrafta göremediğini listeden öğrenir. Kısıtını da yaz: "etsiz", "yarım saatte", "çocuk için acısız". Önerilen tarifi beğenmezsen özet cümlesindeki bir kelimeyi değiştirip yeniden istersin.

Aracın neyi tanıyıp neyi kaçırdığını ayrı bir yazıda denedik: dolaptaki malzemeyle yemek. Kısaca: kapağı tam açık, rafları net bir fotoğraf ile yazılı bir liste birlikte en doğru sonucu verir.

Örnek bir hafta nasıl görünür?

Aşağıdaki plan bir yöntem örneğidir, aracın çıktısı değil. Pazar akşamı dolapta yarım demet maydanoz, dört domates, bir kavanoz yoğurt, bir paket kıyma ve iki patlıcan olduğunu düşün. Taze olanlar haftanın başına, dayanıklı olanlar sonuna yerleşir.

Cuma akşamını "ne kaldıysa" gecesine ayırmak planın emniyet supabıdır. Haftanın artıkları bir menemene, bir çorbaya ya da bir salataya dönüşür. O akşam tarif aracına yalnız kalanları yazmak, en çok işe yarayan kullanımdır.

Plan tutmazsa ne yapmalı?

Plan her hafta tutmaz; misafir gelir, dışarıda yenir, biri hastalanır. Kaçan bir akşamın malzemesi bozulacaksa onu dondur: pişmiş yemek, doğranmış sebze, kıyma. Kaçan akşamları plana geri ekleme; haftanın sonundaki "ne kaldıysa" gecesine devret.

İlk haftalarda planı fazla ayrıntılı yapma. Yalnız akşam yemeklerini planla, kahvaltı ve öğle kendiliğinden düzene girer. Üç hafta sonra hangi malzemeyi hep fazla aldığını görürsün; alışveriş listen kendiliğinden kısalır.

Sıradaki adım

Bu pazar akşamı buzdolabının kapağını aç ve fotoğrafını çek. İki üç gün içinde bozulacak üç malzemeyi yaz. Dolapta ne var aracına fotoğrafı ve listeyi ver, ilk üç akşam için tarif iste. Eksik malzemeleri alışveriş listene ekle ve planı buzdolabının kapağına as.