Ders ve toplantı kaydını yazıya dökmek: kayıttan temiz metne

Ses kaydını yazıya dökmek iki ayrı iştir. Birincisi sesi ham metne çevirmektir, bunu telefonun ya da bilgisayarın kendi dikte özelliği yapar. İkincisi o ham metni okunur hâle getirmektir: noktalama, paragraf, konuşmacı adları ve dolgu kelimelerinin temizliği. Bizim aracımız ikinci işi yapar. Ses ya da video dosyası almaz, ham metni alır.

Kayıt nasıl alınmalı?

İyi bir döküm iyi bir kayıtla başlar, çünkü ses yazıya çevrilirken anlaşılmayan her kelime metinde ya yanlış ya eksik olur. Telefonu konuşan kişiye olabildiğince yakın koy. Derste ön sıraya otur ve telefonu masaya değil, üstüne bir defter koyarak sesi emen bir yüzeye yerleştir. Toplantıda telefonu masanın ortasına koy.

Ortam gürültüsü en büyük düşmandır. Klima, açık pencere, yan masadaki sohbet ve kâğıt hışırtısı kelime kaybettirir. Kaydı başlatmadan önce izin al. Türkiye'de bir konuşmayı kaydetmenin kuralları vardır ve derste ya da toplantıda kayıt almak için konuşanların bilgisi gerekir.

Ses ham metne nasıl çevrilir?

Ses dosyasını ham metne çevirmenin en yakın yolu telefonun ya da bilgisayarın içindeki dikte özelliğidir. Kaydı hoparlörden çalarken not uygulamasında dikteyi açmak, çoğu kısa kayıt için yeterlidir. Uzun kayıtlarda, kelime işlemci programlarının kayıt dökümü özelliği daha rahattır. Bu adım için ayrı bir servis de kullanabilirsin.

Hangi yolu seçersen seç, çıkan metin ham olacaktır. Noktalama yoktur ya da yanlıştır, "şey", "yani", "hani" gibi dolgular her cümlede durur ve kimin konuştuğu belli değildir. Bu, dikte özelliğinin bir kusuru değil, doğasıdır. Konuşma dili yazı dili değildir. Bizim aracımızın işi tam bu noktada başlar.

Ham metin nasıl temizlenir?

Ham metni ses kaydı yazıya dökme aracına yapıştırırsın, üç seçeneği ayarlarsın ve başlatırsın. Konuşmacı ayrımı, kimin ne söylediğini etiketler. Dolgu temizliği "şey" ve "yani"leri atar. Çıktı biçimi metnin nasıl düzenleneceğini belirler. Araç anlamı değiştirmeden düzeni kurar. Söylenmemiş cümle eklemez, anlaşılmayan yeri işaretler ve doldurmaz.

Araç burada: ses kaydı yazıya dökme. Bir seferde elli bin karaktere kadar metin alır, bu kabaca bir saatlik bir konuşmadır. Daha uzun kayıtları parçalara böl. Sonuç ekranında ham ve temiz metin yan yana durur, kaç kelimenin silindiği ve kaç düzenin eklendiği yazılıdır. Bu sayılar, aracın metni ne kadar değiştirdiğini görmeni sağlar.

Hangi kademe ne zaman?

İki kademe var ve fark derinliktedir. Çırak, gündelik notlar ve kendi kullanımın için yeterlidir: noktalama, paragraf ve temel temizlik. Usta, paylaşacağın ya da arşivleyeceğin metinler içindir. Konuşmacı ayrımı daha tutarlı, düzen daha özenli olur. Ders notu için Çırak, toplantı tutanağı için Usta iyi bir başlangıçtır.

Araç neyi yapmaz?

Dört sınırı bilmek beklentiyi doğru kurar. Araç ses ya da video dosyası almaz, girdi metindir. Söylenmemiş cümle eklemez ve anlaşılmayan yeri doldurmaz. Zaman damgası üretmez, kayıtta varsa korur. Çeviri yapmaz, metin hangi dildeyse o dilde temizlenir.

Bir sınır da doğrulukla ilgilidir. Dikte adımında yanlış duyulan bir kelime, temizlik adımında da yanlış kalır. Sayılar, özel adlar ve terimler en çok yanılan yerlerdir. Temiz metni kayıtla bir kez daha karşılaştır, özellikle rakamları ve isimleri. Sınavda ya da tutanakta yanlış bir rakam, dökümün geri kalanının değerini düşürür.

Ders notu ile toplantı tutanağı nasıl farklı düzenlenir?

Ders notunda amaç öğrenmektir, bu yüzden metni konu başlıklarına böl ve önemli tanımları öne çıkar. Hocanın tekrarları ve sorulara verilen yanıtlar çoğu zaman en değerli kısımdır, onları silme. Toplantı tutanağında ise amaç kararı kayda geçirmektir. Kim ne söyledi, ne kararlaştırıldı, kim ne yapacak. Konuşmacı ayrımı burada şarttır.

İki durumda da temiz metni paylaşmadan önce konuşanlara göster. Kendi sözünün yazıya dökülmüş hâlini görmek insanlara doğal gelmez ve küçük bir düzeltme hakkı vermek hem nezakettir hem de hataları yakalar.

Sıradaki adım

Elinde bir kayıt varsa önce telefonun dikte özelliğiyle beş dakikasını ham metne çevir. Ham metni araca yapıştır, Çırak kademesiyle temizle ve sonucu kayıtla karşılaştır. Uzun bir dersi kayıt yerine videodan çalışıyorsan YouTube dersini özetle çalışmak yazısına bak.