Balkonda tohumdan fide: ilk üç sebze ve ilk hastalık belirtileri

Balkonda sebze yetiştirmeye başlamak için üç bitki yeter: marul, fasulye ve kiraz domates. Üçü de saksıda büyür, tohumdan kolay çıkar ve ilk hatalarını affeder. En az dört beş saat güneş alan bir balkon, derin birkaç saksı, torf ağırlıklı saksı toprağı ve düzenli sulama gerekir. Gerisi takip işidir: her sabah yapraklara bakmak.

Hangi üç sebzeyle başlamalı?

Marul, fasulye ve kiraz domates ilk yıl için en uygun üçlüdür. Marul az güneşle yetinir, birkaç haftada yenecek hâle gelir ve yapraklarını dıştan kopararak uzun süre hasat edilir. Fasulye hızlı çimlenir, sırık türü bir ipe tırmanır ve az yer kaplar. Kiraz domates güneş ister ama küçük meyveleri erken olgunlaşır ve saksıda iyi durur.

Balkonun kaç saat güneş aldığını ölçmeden başlama. Bir gün boyunca saat başı bak ve not et. Dört saatin altı yalnız marul ve yeşilliklere yeter. Altı saat ve üstü domatese izin verir.

Tohum ne zaman ve nasıl ekilir?

Tohumu havalar ısındığında, gece sıcaklığı düzenli olarak on derecenin üstüne çıktığında ek. Marul daha erken tolere eder, domates ve fasulye sıcak bekler. Küçük kaplara, tohumun büyüklüğünün iki katı derinliğe ek, üstünü hafifçe kapat, toprağı nemli tut ama batırma. Çimlenene kadar sıcak ve aydınlık bir yerde bekle.

Fide birkaç gerçek yaprak çıkarınca büyük saksıya al. Dışarıya birden koyma, bir hafta boyunca her gün biraz daha uzun süre dışarıda tutarak alıştır. Bu adımı atlayan fidelerin çoğu ilk güneşli günde yanar.

Fide neden uzayıp deviriliyor?

Uzun, ince ve devrilen fidenin sebebi ışık azlığıdır. Fide ışığa ulaşmak için boy atar ve gövdesi kendini taşıyamaz. Çözüm daha çok ışıktır: en güneşli pencereye al, günde birkaç kez saksıyı çevir. Domates fidesini büyük saksıya alırken gövdenin bir kısmını toprağa gömebilirsin, gömülen kısımdan kök çıkar ve bitki güçlenir.

Sık yapılan ikinci hata fazla sulamadır. Fide toprağı sürekli ıslaksa kök havasız kalır, gövdenin dibi kararır ve fide devrilir. Bu geri dönüşü olmayan bir durumdur. Toprağın üstü kuruyunca sula, öncesinde değil.

Sulama ve gübre nasıl olmalı?

Saksıdaki bitki toprağın azlığı yüzünden bahçedekinden daha çabuk kurur ve daha çabuk boğulur. Kural, saate göre değil toprağa göre sulamaktır. Parmağını iki boğum batır; kuruysa saksının altından su akana kadar sula, nemliyse bekle. Yazın sıcak günlerde bu her gün, serin günlerde iki üç günde bir olabilir. Sabah sulamak, akşam sulamaktan iyidir, yapraklar gece ıslak kalmaz.

Gübreyi ilk haftalarda verme, fide önce köklensin. Sonra iki haftada bir sıvı gübre yeter. Fazla gübre yaprağı çok, meyveyi az yapar ve tuzlanmayla yaprak kenarlarını yakar. Domates saksısına dik bir destek çubuğunu baştan koy, sonradan kökü rahatsız etmeden koymak zordur.

İlk hastalık belirtileri nasıl yakalanır?

Sabah sulama sırasında her bitkinin birkaç yaprağına yakından bak. Sararma, leke, kıvrılma, yaprak altında tüylenme ya da hareketli noktalar ilk belirtilerdir. Erken görülen bir belirti çoğu zaman sulamayı düzeltmek ya da hasta yaprağı koparmakla çözülür. Geç görülen belirti bütün bitkiyi alır.

Belirtiyi görünce yaprağı gölgede, yakından, üstten ve alttan çek ve Bitki Doktoru aracına yükle. Rapor bitkinin adını, belirtinin adını, çareyi ve bakımı yazar. Bu bir ön ayırt etmedir, kesin teşhis değil. Belirtileri okumayı ve uzmana ne zaman gidileceğini domates yaprağı neden sararır yazısında ayrıntılı anlattık.

Ne zaman hasat?

Marulun dış yapraklarını avuç büyüklüğüne gelince kopar, ortası büyümeye devam eder. Fasulyeyi taneler baklada belirginleşmeden, körpeyken topla. Kiraz domatesi tamamen renklenince ve hafifçe çevirince kopuyorsa hasat et. İlk yıl verimi ölçme, öğrenmeyi ölç. İkinci yıl aynı üç bitki ilk yıldan iyi olur.

Sıradaki adım

Bu hafta balkonun güneş saatini ölç. Uygun bitkiyi seç, tohumu ek ve her sabah yapraklara bakma alışkanlığını başlat. Kışın evdeki bitkilerin yaprak dökmesinin ne zaman normal olduğunu saksı bitkisi yaprak döküyor yazısında anlattık.